Photo via Flickr user World Economic Forum

Πάμε πάλι από την αρχή. 

Εβδομήντα έξι χρόνια μετά τον επιβεβλημένο από το κράτος τρόμο της Νύχτας των Κρυστάλλων, όταν συναγωγές και εβραϊκές επιχειρήσεις λεηλατήθηκαν σε όλη τη χώρα, οι Εβραίοι στη Γερμανία φοβούνται για την ασφάλεια τους. Τις τελευταίες εβδομάδες, τρία άτομα έριξαν βόμβες μολότοφ στην πόρτα της συναγωγής στο Βούπερταλ, διαφεύγοντας στη συνέχεια, ενώ στη Φρανκφούρτη, διαδηλωτές κρατώντας ένα πανό που έγραφε «Εβραίοι Είστε Τέρατα», χρησιμοποίησαν μεγάφωνα της αστυνομίας για να φωνάξουν ρυθμικά «Φονιά των Παιδιών, Ισραήλ!». Στο Βερολίνο, διαδηλωτές σε αντι-ισραηλινή διαδήλωση τραγουδούσαν «Εβραίε, εβραίε, δειλό γουρούνι, έλα έξω και πολέμησε μόνος!». Η αστυνομία βρισκόταν εκεί χωρίς να κάνει τίποτα. Ο ιμάμης του Βερολίνου, Αμπού Μπιλάλ Ισμαήλ έκανε έκκληση στον Αλλάχ να καταστρέψει τους «σιωνιστές Εβραίους, αυτούς τους εγκληματίες, αυτούς τους φονιάδες των προφητών…Μην αφήσετε ούτε έναν από αυτούς».

Η Γερμανία δεν είναι η μόνη χώρα που βιώνει κύμα αντισημιτικής δραστηριότητας, στον απόηχο των βίαιων συγκρούσεων στη Γάζα. Οι συναγωγές στη Γαλλία δέχονται επιθέσεις και τα παντοπωλεία λεηλατούνται. Αλλά για μια χώρα στην οποία οι αντισημιτικές δηλώσεις ήταν και σωστά, για πολλά χρόνια, ταμπού και το «ποτέ ξανά» είναι βαθιά συνυφασμένο με την εθνική συνείδηση (με μια γενναιόδωρη βοήθεια από τους Αμερικανούς κατακτητές μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο), όλο αυτό φαίνεται ως μια ακόμα μεγαλύτερη καταστροφή.

Για αυτό δεν αποτελεί και τόσο έκπληξη ότι οι Γερμανοί πολιτικοί, σπεύδουν να εκφράσουν το «σοκ» και την «οργή» τους για τα συμβάντα. Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ έγραψε σε άρθρο του στην Jüdische Allgemeinenewspaper: «Δυστυχώς, είμαστε εξοικειωμένοι με το φαινόμενο του λανθάνοντος αντισημιτικού αισθήματος, που εκδηλώνεται με την υπερβολική κριτική κατά του Ισραήλ για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, αυτό που βιώνουμε σήμερα εξακολουθεί να είναι σοκαριστικό: άνθρωποι φωνάζουν σλόγκαν που εκφράζουν μίσος προς τους Εβραίους με έναν αδιανόητο τρόπο. Κάνει το αίμα να παγώνει».

Η Καγκελάριος, Άνγκελα Μέρκελ χαρακτήρισε τα επεισόδια «επίθεση στην ελευθερία, την ανεκτικότητα και το δημοκρατικό κράτος μας». Ομοίως, ο πρόεδρος Γιόακιμ Γκάουκ σε ομιλία του, τον Ιούλιο, είπε ότι «Θέλω να καλέσω όλους τους Γερμανούς και όλους τους ανθρώπους που ζουν εδώ να υψώσουν τις φωνές τους, αντιδρώντας όταν εκδηλώνονται αντισημιτικά γεγονότα στους δρόμους. Αυτό δεν θα το δεχθούμε».

Σε μια σπάνια πράξη πραγματικής αλληλεγγύης με μια περιθωριοποιημένη μειονότητα, ακόμα και η πανίσχυρη BILD -η πλέον πολυδιαβασμένη ταμπλόιντ στη Γερμανία- δημοσίευσε σε πρωτοσέλιδό της ιστορία με τον τίτλο «Ποτέ Ξανά Μίσος Εναντίον των Εβραίων». Εάν αυτό δείχνει κάτι, είναι το πόσο βαθιά είναι ριζωμένη η κληρονομιά του Ολοκαυτώματος στον πηγαίο κώδικα της γερμανικής κοινωνίας. Όταν η BILD  παίρνει πραγματικά θέση, μπορείς να είσαι απόλυτα βέβαιος ότι είναι μια λαϊκή άποψη.

Όλα καλά και ωραία μέχρι εδώ, καθώς δείχνει πως αντίθετα με την εικόνα που προβάλλεται από τις περισσότερες ταινίες της Warner Brothers, οι σημερινοί Γερμανοί δεν είναι απλώς Ναζί που ουρλιάζουν.  Όταν όμως, οι πολιτικοί του κυβερνώντος συνασπισμού εκφράζουν την αμηχανία τους, πρόκειται κυρίως για μια πράξη ολοφάνερης υποκρισίας. Αυτό το αντισημιτικό αίσθημα είναι ισχυρό στη γερμανική κοινωνία και δεν είναι μυστικό. Μάλιστα πολλοί ειδικοί το επισημαίνουν εδώ και χρόνια.

Σε πρόσφατη πανευρωπαϊκή έρευνα, που διενήργησε ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων σε δείγμα 5.900 Εβραίων της Ευρώπης, το 67% εκείνων που ζουν στη Γερμανία είπαν ότι αντιλαμβάνονται τον αντισημιτισμό ως «πολύ μεγάλο» ή «αρκετά μεγάλο» πρόβλημα. Πάνω από το ένα τρίτο είπαν ότι είναι μάρτυρες ανόδου του αντισημιτισμού και ότι έχουν βιώσει αντισημιτική παρενόχληση τα τελευταία πέντε χρόνια. Κι αυτό τοποθετεί τη Γερμανία, σε μια θλιβερή τρίτη θέση ακριβώς πίσω από την Ουγγαρία και το Βέλγιο.

Διαδηλωτής κρατάει ένα πλακάτ με την επιγραφή «Εβραίοι Είστε Τέρατα» σε διαδήλωση στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας, τον Ιούλιο. Φωτογραφία μέσω Honestly Concerned e.V.

Έκθεση εμπειρογνωμόνων που έγινε το 2012 για λογαριασμό της γερμανικής Μπούντεσταγκ -Κοινοβούλιο- κατέληξε στο συμπέρασμα ότι περίπου το ένα πέμπτο του συνόλου των Γερμανών μοιράζονται λανθάνοντες αντισημιτικές απόψεις, με τον αντισημιτισμό να ορίζεται ως «όρος-ομπρέλα για όλες τις τάσεις και συμπεριφορές που αποδίδουν αρνητικά χαρακτηριστικά σε ανθρώπους, ομάδες ή ιδρύματα που θεωρούνται εβραϊκά». Και ενώ οι ακροδεξιοί είναι αξιόπιστο φυτώριο του αντισημιτικού μίσους -με ποσοστό μεγαλύτερο του 90% του συνόλου των αντισημιτικών εγκλημάτων μίσους να διαπράττονται από δράστες που κινούνται σε αυτό το ιδεολογικό φάσμα- οι ειδικοί ενδιαφέρονται περισσότερο και ανησυχούν για τις αντισημιτικές απόψεις της «μέσης κοινωνικής τάξης». Ξέρετε, για τον καθημερινό, συνήθη αντισημιτισμό που εκδηλώνεται στις σχολικές αυλές, στις ποδοσφαιρικές κερκίδες, την εκκλησία ή στο οικογενειακό τραπέζι. Για αυτόν θα έπρεπε να ανησυχούμε στην πραγματικότητα. Εξάλλου, είναι σχεδόν αναμενόμενο οι νέο-Ναζί να ισχυρίζονται ότι οι Εβραίοι παραέχουν μεγάλη επιρροή ή ευθύνονται για τις δικές τους διώξεις. Όμως, εάν οι ομαλά προσαρμοσμένοι στην κοινωνία πανεπιστημιακοί καθηγητές μπορούν να εκφράσουν ανέμελα τις ίδιες απόψεις, αυτό είναι ένα εντελώς νέο επίπεδο εξοικείωσης για να παραμείνει άστατο.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτό ακριβώς συμβαίνει. Όπως έδειξε μια προσφάτως ολοκληρωμένη μελέτη από το Κέντρο Έρευνας Αντισημιτισμού του Πολυτεχνείου του Βερολίνου (ZfA), το μεγαλύτερο μέρος εκείνων που γράφουν απροκάλυπτα επιστολές αντισημιτικού μίσους προς την πρεσβεία του Ισραήλ στο Βερολίνο και το Εβραϊκό Κεντρικό Συμβούλιο είναι μορφωμένοι, μεσαίας τάξης Γερμανοί. Είναι καθηγητές, δικηγόροι, ιερείς και φοιτητές πανεπιστημίου. Οι περισσότεροι από αυτούς τους ανθρώπους δεν φοβούνται να δώσουν ολόκληρο το όνομά και τις διευθύνσεις τους – κάτι που οι ερευνητές του ZfA λένε ότι δεν θα συνέβαινε πριν από 20 ή 30 χρόνια. Ένιωσαν ότι το να εκφράσουν αυτές τις απόψεις δεν ήταν κάτι πολύ σοβαρό.

Οι συντάκτες της έκθεσης για την Μπούντεσταγκ τα επισήμαναν όλα αυτά όταν παρέδωσαν τα ευρήματά τους τον Ιανουάριο του 2012 και επίσης έκαναν πολύ συγκεκριμένες συστάσεις για το χειρισμό του προβλήματος. Μια σειρά συντονισμένων προσπαθειών πρόληψης σε σχολεία, αθλητικά κλαμπ και άλλους οργανισμούς νεολαίας θα ήταν απαραίτητες, είπαν, εάν αυτό δεν επρόκειτο να επιστρέψει για να βλάψει τη Γερμανία. Προγράμματα, που τώρα περιορίζονται σε μια 3ετή περίοδο χρηματοδότησης, θα έπρεπε να γίνουν πιο βιώσιμα. Και μια σειρά από νέες μελέτες θα ήταν απαραίτητη, για παράδειγμα όσο αφορά την επίδραση των social media και το ζήτημα του πως δουλεύουν τα αντισημιτικά στερεότυπα στις τουρκικές και μουσουλμανικές κοινότητες. Μιλώντας απλώς για τα γεγονότα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στο Σχολείο -όπως προβλέπει σήμερα το εκπαιδευτικό πρόγραμμα- δεν πρόκειται να είναι αρκετό. Η Μπούντεσταγκ δέχθηκε ευγενικά την έκθεση, μερικοί πολιτικοί είπαν κενές φράσεις για την αναγκαιότητα «άμεσης δράσης» και έπειτα τίποτα δεν φαίνεται να συνέβη.

Όταν τελικά συζητήθηκε η έκθεση, ο εκπρόσωπος του Κόμματος των Πρασίνων, Βόλκερ Μπεκ είπε: «Θα ευχόμουν η κυβέρνηση να μας έδινε μια απάντηση, σχετικά με το ποιες από αυτές τις προτάσεις πρόκειται να εφαρμόσουν και πότε. Δεν θα ευχόμουν να έλεγαν απλώς: Θα τα ελέγξουμε όλα αυτά. Και έπειτα θα δούμε τι είναι εφικτό».

Το 2013, η Μπούντεσταγκ πέρασε ένα άλλο ψήφισμα -ονομάζεται «Καταπολεμούμε αποφασιστικά τον Αντισημιτισμό, συνεχίζουμε να ενθαρρύνουμε τη διαβίωση Εβραίων στη Γερμανία»- και σε αυτή καλούσε μια νέα επιτροπή εμπειρογνωμόνων να δώσει περισσότερες συμβουλές. Γεγονός που κατά κάποιο τρόπο είναι αστείο, εάν σκεφθεί κανείς ότι οι απαντήσεις βρίσκονται μπροστά τους. Ωστόσο το «καταπολεμώντας τον Αντισημιτισμό αποφασιστικά» φυσικά ακούγεται ωραία και το να περάσουν ένα ψήφισμα δεν στοιχίζει τίποτα.

Ο πρόεδρος του Εβραϊκού Κεντρικού Συμβουλίου, Dieter Graumann, δεν ξεγελάστηκε όμως. «Οποιοσδήποτε θέλει να καταπολεμήσει με βιώσιμο τρόπο τον αντισημιτισμό στη Γερμανία, θα πρέπει να θέλει να ξοδέψει χρήματα για αυτό» είπε. Το να περνάνε ψηφίσματα, ενώ τα κονδύλια για μια σειρά από πρότζεκτ που προσπαθούν να αναχαιτίσουν τον αντισημιτισμό στερεύουν, δεν αρκούν για να τον ανακόψουν.

Εάν τα μέλη της γερμανικής κυβέρνησης εκφράζουν την απογοήτευσή τους τώρα, είναι γιατί αυτό περιμένει ο κόσμος και πιθανώς αυτό που θέλουν να ακούσουν οι περισσότεροι Γερμανοί. Ωστόσο εξακολουθεί να είναι μαλακία. Ο αντισημιτισμός που βλέπουμε να φουντώνει στη Γερμανία, στον απόηχο της αιματοχυσίας στη Γάζα, μπορεί να είναι όψιμα ενοχλητικός, αλλά υπάρχει εδώ και καιρό. Όπως και οι δυνάμεις που έχουν μια λίστα με συστάσεις για το τι πρέπει να κάνουν για αυτό πολύ καιρό τώρα.

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter,  Facebook και Instagram.