Ο Oscar Orozco στο χειρουργείο μετά τον πυροβολισμό του στο πρόσωπο στις 10 Ιανουαρίου 2014.

Τρεις μήνες αφού τον χτύπησαν εξ επαφής στο πρόσωπο με το μεταλλικό δοχείο ενός δακρυγόνου τα ΜΑΤ, ο αρχηγός των συνδικαλιστών Oscar Orozco, υποβλήθηκε με επιτυχία σε επανορθωτική χειρουργική επέμβαση. Ωστόσο ακόμα δεν έχει καμμία αίσθηση στο μέτωπο του και το αριστερό μάτι του χάθηκε. «Επειδή είμαι πολύ γνωστός» μου είπε ο Orozco τηλεφωνικά «Είμαι απολύτως πεπεισμένος ότι αυτή η ενέργεια είχε στόχο συγκεκριμένα εμένα. Στόχος τους ήταν να μου κάνουν κακό και ήταν ένας στόχος που μπορούσαν να επιτύχουν».

Δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Orozco, πρόεδρος τμήματος του CUT -του μεγαλύτερης εργατικής ομοσπονδίας- και της Sintraelecol της ένωσης των εργαζομένων στην εταιρία ηλεκτρισμού, δέχεται δολοφονική επίθεση. Τον περασμένο Νοέμβριο επέστρεφε ένα βράδυ στο σπίτι, όταν δέχθηκε πολλαπλές σφαίρες στο παράθυρο του οδηγού, το γυαλί κατάκοψε το χέρι και το λαιμό του. Το καλοκαίρι του 2012, το θωρακισμένο SUV που οδηγεί αυτός και οι γραμματείς της ένωσης γαζώθηκε  στο φως της μέρας. Πριν από αυτό είχαν προηγηθεί χρόνια εκφοβισμού και παρενόχλησης: ψεύτικες νεκρολογίες με το όνομα του, αυτοσχέδιες βόμβες με οδηγίες για να σταματήσει τη συνδικαλιστική δράση ή κάτι άλλο, και ύποπτα πακέτα στο γκαράζ της πολυκατοικίας του. Σήμερα όταν ο Orozco ταξιδεύει συνοδεύεται από ένα συνάδελφο. «Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η σχετική με το σωματείο δουλειά δεν θα δώσει στους εχθρούς μας την ευκαιρία να μας βλάψουν» είπε ο Orozco. «Θα μπορούσε να συμβεί οποιαδήποτε στιγμή».

 Ένα μυστηριώδες πακέτο στο γκαζόν του Orozco. Η ετικέτα λέει το όνομα του και το όνομα του της εργατικής ομοσπονδίας στην οποία ανήκει.

Η βία κατά των συνδικαλιστών είναι ενδημικό φαινόμενο δεκαετίες τώρα στην Κολομβία, με περίπου 3.000 άτομα να έχουν δολοφονηθεί από εκτελεστές και παραστρατιωτικούς κατά τη διάρκεια της τελευταίας 25ετίας. Στη πραγματικότητα, περισσότερες από τις μισές δολοφονίες που σχετίζονται με την συνδικαλιστική δράση παγκοσμίως γίνονται εδώ. Ωστόσο ενώ ο αριθμός των δολοφονιών έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια, η φύση της βίας αλλάζει και υπάρχουν στοιχεία που υποδεικνύουν ότι το κολομβιανό κράτος είναι συνένοχος. 

Στις 4 Δεκεμβρίου 2013, οι  Campo Elías Ortiz, José Dilio Naranjo και Héctor Sánchez -πολιτικοί ακτιβιστές, μέλη του σωματείου του πετρελαϊκού τομέα Unión Sindical Obrera και μάρτυρες κλειδιά σε μια ποινική αγωγή κατά της μεγαλύτερης ιδιωτικής πετρελαϊκής εταιρίας της Κολομβίας, της Pacific Rubiales Energy- συνελήφθησαν. Οι κατηγορίες εναντίον τους αφορούσαν τη συνδιοργάνωση μίας μαζικής απεργίας κατά του πρώην εργοδότη τους, της Pacifico Rubiales, το καλοκαίρι του 2011 στη Meta, ένα τμήμα πλούσιο σε πετρέλαιο, στο κέντρο της χώρας. Οι Ortiz, Naranjo, και Sánchez βαρύνονταν με μια σειρά κατηγοριών, συμπεριλαμβανομένων της συνωμοσίας για τη διάπραξη εγκλήματος, του κλεισίματος δρόμων και –το πιο απίστευτο από όλα- της απαγωγής και ομηρίας-των εκατοντάδων συναδέλφων τους, μελών του σωματείου. Εάν καταδικαστούν, αντιμετωπίζουν ποινή φυλάκισης μέχρι 45 χρόνια.

 Ο Oscar Orozco ηγείται της πορείας.

«Δεν διατάζαμε τον κόσμο ούτε τους απαγάγαμε» μου είπε ο Sánchez, όταν τον συνάντησα τον  περασμένο μήνα, έξι μέρες αφότου αφέθηκε ελεύθερος από τη φυλακή. «Είναι παράλογο να λένε ότι οι τρεις μας απαγάγαμε όλους αυτούς τους ανθρώπους όταν υπήρχαν 1.300 μέλη του στρατού εκεί κοντά, ίσως 200 αστυνομικοί και περίπου 200 ή 300 ιδιωτικοί αστυνομικοί, ασφάλεια της Pacific Rubiales. Πως θα μπορούσαμε να απαγάγουμε όλους αυτούς τους ανθρώπους;». 

Έχοντας ριγμένο ένα δερμάτινο μπουφάν μοτοσικλέτας στο γεροδεμένο του σώμα, ο Sánchez μίλησε με αμφιβολία για το τι συνέβη σε εκείνον και τους συναδέλφους του τους τελευταίους τέσσερις μήνες, ιδιαιτέρως καθώς ξαναθυμόταν την ημέρα της σύλληψης του.

«Δεν ήθελαν να με συλλάβουν στο σπίτι μου, καθώς ζω σε περιοχή ακριβώς δίπλα στην Pacific Rubiales. Έτσι μου έκλεισαν ραντεβού μακριά από το σπίτι. Έφευγα από το σημείο του ραντεβού γιατί κανείς δεν είχε εμφανιστεί, όταν ξαφνικά εμφανίστηκαν δυο ντουζίνες στρατιωτικοί μαζί με 50 αστυνομικούς. Οργάνωσαν μια επιχείρηση για να με συλλάβουν, σα να ήμουν ένας από τους πιο επικίνδυνους ανθρώπους που έχει πατήσει ποτέ το πόδι του στη χώρα. Και υπήρχαν τρία φορτηγά εκεί πέρα: ένα του στρατού, ένα της αστυνομίας και ένα της Pacific Rubiales που είχε έρθει να βοηθήσει στη σύλληψη μου. Από εκεί με πήγαν στο αεροδρόμιο, με χειροπέδες, όπου ένα ναυλωμένο αεροπλάνο περίμενε εμένα, τον Héctor Sánchez».

Πριν χωρίσουν οι δρόμοι μας, ο Sánchez έβγαλε ένα φυλλάδιο που λέει ότι το κυκλοφορεί το ξεχωριστό και υπό τη σκέπη της επιχείρησης σωματείο της Pacific Rubiales’ γύρω από τη γενέτειρα του για να τον δυσφημίσει. Χρησιμοποιώντας ακίνδυνες φωτογραφίες που πήραν από το Facebook, το φυλλάδιο κατηγορεί τον Sánchez και το σωματείο του ότι είναι «φτωχοί ηλίθιοι», «ληστές» και «καθάρματα» εθισμένοι στις πόρνες και τα ναρκωτικά. «Κοίτα όλους αυτούς τους τύπους που είναι σε αυτό το φυλλάδιο» είπε ο Sánchez, δείχνοντας τις φωτογραφίες. «Είναι όλοι φίλοι μου, άνθρωποι με τους εργάζομαι μαζί. Εδώ είναι ο Camilo, εδώ ο José».

 Ένα φυλλάδιο που διανέμεται γύρω από την περιοχή όπου ζει ο Sánchez για να δυσφημίσει εκείνον και το σωματείο του ως ηλίθιους και ναρκομανείς.

Βεβαίως εάν είσαι επιχειρηματίας η Κολομβία είναι εξαιρετικό μέρος για να βρίσκεσαι. Η Παγκόσμια Τράπεζα κατατάσσει τη χώρα 3η στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική -μετά το Πουέρτο Ρίκο και το Περού- στην έρευνα «Διευκόλυνση στην Επιχειρηματική Δράση». Το υπουργείο Εμπορίου, Βιομηχανίας και Εμπορίου ανέφερε το ρεκόρ των 16,7 δις σε ξένες άμεσες επενδύσεις το 2012. «Η βελτιωμένη ασφάλεια τα τελευταία χρόνια έχει μετατρέψει την Κολομβία σε ένα καυτό σημείο για ξένες επενδύσεις, μετά από μια δεκαετία επιθέσεων από υποστηριζόμενους από τις ΗΠΑ Μαρξιστές αντάρτες και δεξιές παραστρατιωτικές ομάδες. Τα μειωμένα ποσοστά έχουν κάνει ασφαλέστερη την επιχειρηματική δράση στην χώρα των Άνδεων» έγραφε ένα τηλεγράφημα του Reuters πέρυσι το καλοκαίρι.

Στα χαρτιά, η ζωή για τους συνδικαλιστές έχει επίσης βελτιωθεί. Το 2011, Μπογκοτά και Ουάσινγκτον υπέγραψαν το Labor Action Plan (LAP), που είχε στόχο τη βελτίωση των δικαιωμάτων και των συνθηκών εργασίας για τους εργάτες και τα συνδικαλιστικά στελέχη στην Κολομβία. Πτωτικά είναι και τα στατιστικά των δολοφονιών που σχετίζονται με τα συνδικάτα- το Escuela Nacional Sindical (ENS), ένα κολομβιανό think tank που παρακολουθεί αυτό το θέμα, ανέφερε ότι το 2013 δολοφονήθηκαν 26 συνδικαλιστές, συγκριτικά με περισσότερους από 250 το 2001 και το 2002.

«Εάν κοιτάξεις σε μια περίοδο δέκα ετών, το ποσοστό των δολοφονιών έχει μειωθεί» λέει ο Daniel Hawkins, διευθυντής έρευνας του ENS. «Αλλά εάν δεις τη μεγαλύτερη εικόνα-απόπειρες κατά της ζωής κάποιου, αυθαίρετη κράτηση και απειλές- το ποσοστό συμμετοχής της Κολομβίας σε παγκόσμιο επίπεδο δεν έχει μειωθεί σημαντικά».

Αυτό που έχει αλλάξει, λέει, είναι η τακτική. Αντί να κυνηγάνε μαζικά τους συνδικαλιστές στη βάση, οι εταιρίες επιλεκτικά χτυπούν τους ηγέτες. Από την υπογραφή της LAP, πριν από τρία χρόνια, 73 συνδικαλιστές έχουν σκοτωθεί, 31 ακόμη έχουν δεχθεί απόπειρες κατά της ζωής τους, έξι έχουν εξαφανιστεί με τη βία και έχουν διατυπωθεί 953 απειλές θανάτου. Η LAP, λέει ο Hawkins «υπήρξε μια πλήρης αποτυχία».

Ο Hawkins δεν είναι ο μόνος που το πιστεύει: Τον Οκτώβριο του 2013, τα μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου George Miller και Jim McGovern έδωσαν στη δημοσιότητα μια έκθεση με τον τίτλο «Το αμερικανο-κολομβιανό Labor Action Plan: Καταρρέει», που χαρακτηρίζει την πολυ-διαφημισμένη συμφωνία ως μια άνευρη συμφωνία με απελπιστικά μικρό αντίκτυπο. «Παρά το LAP» αναφέρει η έκθεση, «οι δολοφονίες και οι απειλές κατά των συνδικαλιστών και η επιβλαβής υπεργολαβία παραμένουν στην Κολομβία, σε μεγάλο βαθμό αμείωτες. Περισσότερες από το 90 τοις εκατό των υποθέσεων βίας κατά των συνδικαλιστών δεν καταλήγουν σε καταδίκη». 

Ο Rhett Doumitt, διευθυντής του AFL-CIO-sponsored Solidarity Center στη Μπογκοτά μου είπε ότι το πρόβλημα δεν είναι οι νόμοι αλλά η εφαρμογή τους ή έλλειψη της εφαρμογής. «Η κυβέρνηση περνάει νόμους που, εάν εφαρμόζονταν θα μπορούσαν να αλλάξουν τα πράγματα» μου είπε ο Doumitt. «Αλλά βρίσκουν ένα σωρό τρόπους για να μην τους εφαρμόσουν. Αυτό που γίνεται προκειμένου να δημιουργηθούν στατιστικά στοιχεία είναι αποσπασματικό, είναι σποραδικό, είναι χαοτικό- και το χειρότερο, δεν είναι συστημικό… Αυτό που χρειάζεσαι είναι μια ισχυρή δημοκρατία με ισχυρούς θεσμούς που να μπορεί να εφαρμόσει τους νόμους ενώπιον των εθνικών και διεθνών κεφαλαίων».

Μέχρι να έρθει εκείνη η μέρα, οι ηγέτες των συνδικαλιστικών ενώσεων πρέπει να αναζητήσουν καταφύγιο. Στα τέλη του 2013, οι Neil Martin and Nathan Miller ίδρυσαν την PASO Internacional, μία ΜΚΟ με έδρα τη Μπογκοτά που προσφέρει συνοδεία στα στελέχη των σωματείων και συνεργάζεται τόσο με τον Sánchez όσο και με τον Orozco. Η ιδέα είναι απλή: Όταν είσαι μαζί με ένα διεθνή παρατηρητή, είναι λιγότερες οι πιθανότητες να σε σκοτώσουν. Η κολομβιανή κυβέρνηση έχει το δικό της πρόγραμμα για να προστατεύει ανθρώπους σαν τον Orozco- το National Protection Unit (NPU), που προσφέρει ένοπλους σωματοφύλακες και αλεξίσφαιρα αυτοκίνητα-αλλά ο Martin επιμένει ότι το NPU είναι ανεπαρκές όσο αφορά στον αριθμό των ατόμων που μπορεί να προστατέψει.

«Επιπλέον» λέει ο Martin, «ο τρόπος που αποφασίζουν ποιος κινδυνεύει φαίνεται να είναι αρκετά αυθαίρετος. Η πλειοψηφία αυτών των μέτρων προστασίας δεν αφορά τους συνδικαλιστές -συχνά επωφελούνται πολιτικοί και άλλοι εκπρόσωποι της κυβέρνησης». 

 Το θωρακισμένο αυτοκίνητο του Orozco, παροχή της κυβέρνησης, γαζώθηκε με σφαίρες το καλοκαίρι του 2012.

Για παράδειγμα: έξι μήνες μετά την πρώτη απόπειρα δολοφονίας κατά του Oscar Orozco, το άτομο που του είχε δώσει για προστασία η κυβέρνηση αποσύρθηκε. Τότε άρχισε ο τελευταίος γύρος των πυροβολισμών, οι απειλές θανάτου και η αποστολή μυστηριωδών πακέτων. Ο συνδικαλιστής ηγέτης έκανε τα χαρτιά του για να ζητήσει τον εκ νέου διορισμό προστασίας, αλλά δεν είναι σαφές εάν θα του την εγκρίνουν ή όχι.

«Είναι εξαιρετικά δύσκολο» λέει ο Orozco να ζεις μια ζωή ως κυνηγημένος. «Έχει φθάσει στο σημείο να καταστρέψει τους οικογενειακούς δεσμούς. Μέλη της οικογένειας μου ζητούν να διαλέξω ανάμεσα στην οικογενειακή ζωή και το σωματείο και το σωματείο είναι η προτεραιότητα μου λόγω αρχών. Έχω αφιερώσει τη ζωή μου στο σωματείο και τις αρχές για τις οποίες παλεύουμε».

«Πολλοί οργανισμοί έχουν προσφερθεί να με βοηθήσουν να φύγω από την περιοχή ή τη χώρα [ως πολιτικός πρόσφυγας], αλλά το να φύγω είναι μια άλλη μορφή του θανάτου. Είναι ψυχολογική δολοφονία-να σε απομακρύνουν από το περιβάλλον σου, από τη ζωή σου, το πάθος σου, την αγάπη σου».

Ακολουθήστε το VICE στοTwitter, Facebook και Instagram.