Momenteel wordt de laatste hand aan The Wolverine gelegd, Hollywoods bekendste wolfachtige mutant. Uit de eerste berichten schijnt door dat Logan/Wolverine (Hugh Jackman) oog in oog komt te staan met zijn eigen kwetsbaarheid, waardoor hij zijn fysieke en emotionele grenzen moet aftasten. Klinkt nogal zachtgekookt voor een heldenflick, niet? Wat is er gebeurd met de bronstige en bijtgrage beesten uit de (film)geschiedenis die bij volle maan een heuse metamorfose ondergingen en op helse moordtochten trokken? Een nostalgisch overzicht.

Na Dracula en Frankenstein vond ook de weerwolf met The Wolf Man (1941) zijn weg naar het witte doek. Deze film vertelt het verhaal van Larry Talbot, die naar zijn geboortestreek terugkeert. Daar ontmoet hij Gwen, een mooie jongedame die een winkeltje uitbaat. Wanneer ze tijdens hun eerste date naar een zigeuner gaan om hun toekomst te laten voorspellen, wordt een vriendin van Gwen aangevallen door een wild dier. Larry kan het dier doden, maar wordt hierbij zelf gebeten. Na verloop van tijd begint hij zich rare dingen te herinneren en in te beelden. Is hij een moordende weerwolf geworden?

Het goede en het slechte in de ziel van elke man is volgens Sir John Talbot de oorzaak van Larry’s malaise: “In this case, evil takes the shape of an animal.” Deze Dr. Jekyll en Mr. Hyde-achtige filosofie zette onze christelijke goed/kwaad-moraal stevig onder druk en vormde eveneens de aanzet voor twee decennia van weerwolffilms. Door het toenemende succes van televisie moest de filmindustrie harder zijn best doen om de jeugd te vermaken. Dat is goed te zien in I Was a Teenage Werewolf (1957). De weerwolf was geëvolueerd van dertiger Larry Talbot tot tienerweerwolfTony Rivers. Aangezien jongeren geen films met existentiële vraagstukken over goed en kwaad wilden zien, werden de weerwolven verscheurd door gevoelens die jongeren wel kennen: lust, liefde en lichamelijke veranderingen.

De sixties begonnen veelbelovend met The Curse of the Werewolf (1961), een origin story dat vertelt hoe de eerste weerwolf in het achttiende eeuwse Spanje is ontstaan. De vader van de eerste weerwolf blijkt een bedelaar te zijn die na jarenlange opsluiting een dove jongedame verkracht. Wanneer zij op Kerstmis het leven schenkt aan Leon, de eerst weerwelp, sterft zij in het kraambed. Al snel wordt duidelijk dat Leon geen gewone jongen is. De plaatselijke priester stelt daarom de adoptieouders voor om Leon koest te houden door hem met liefde te overladen. Liefde als serum tegen lycantropie.

In de jaren zestig en zeventig was de weerwolf een graag geziene horrorfiguur op televisie, waardoor de shapeshifter zich steeds minder in de bioscoop liet zien. In het begin van de jaren tachtig komt hier verandering in. Dankzij nieuwe technieken raakt de ontwikkeling van de horrorfilm in een stroomversnelling. Special effects laten het nu toe om realistische transformaties te tonen, waardoor lichamelijke verandering, het kenmerk van de puberteit, de echte horror werd. Een van de beste transformatiescènes vind je in John Landis’ Oscar-winnende An American Werewolf in London (1981). Het verhaal over Jack en David, de twee Amerikaanse rugzaktoeristen die tijdens hun grand tour door Europa kennismaken met een weerwolf, liet een onuitwisbare indruk achter bij Michael Jackson. Hij stelde Landis prompt aan als regisseur van de muziekvideo Thriller (1983), een korte musical waarin Michael aan zijn date bekent dat hij niet is zoals die andere kerels. “Of course not, that’s why I love you!”

Dankzij An American Werewolf in London en Thriller maakte de weerwolf opnieuw een comeback op het grote scherm. Het beeld van dit eens zo angstaanjagende beest was echter hard veranderd. Het was niet meer de zieke en twijfelende lycantroop van weleer, maar een zelfverzekerd alfadier en een beest in bed, zo blijkt in An American Werewolf: “Ik heb me in tijden niet zo goed gevoeld. Ik voel me een topatleet. Vluggertje?”

Deze evolutie wordt nog duidelijker wanneer Michael J. Fox enkele jaren later het wolvenpak aantrekt in Teen Wolf (1985), een komedie waarin de jonge Scott Howard ontdekt dat de puberteit meer in petto heeft dan schaamhaar en ontluikende seksualiteit. Hij verandert namelijk in een weerwolf. Omdat de highschool-chicks zijn nieuwe look wel diggen vindt hij dat eigenlijk niet zo erg. Ook Will Randall (Jack Nicholson), een ouder wordende uitgever, ziet in Wolf (1994) de voordelen van zijn aandoening wel in. Nadat eerst een collega zijn baan en vrouw inpikt, voelt hij zich weer helemaal vitaal en zelfverzekerd na een wolvenbeet. In een gehaaide samenleving waar het kiezen is tussen naaien of genaaid worden, voelt Randall zich goed. Al zorgt hij er wel voor dat zijn territorium goed wordt afgebakend.

Door de verschillende decennia heen werd de weerwolf een alfadier, een op succes beluste geldwolf. In het nieuwe millennium is de wereld echter te ingrijpend veranderd (terrorisme, tanende economie, digitalisering), waardoor de weerwolf zijn voordeelpositie heeft moeten afstaan. Mutanten zijn opnieuw geworden wat zij oorspronkelijk waren: een zwakkere soort dan hun ongemuteerde tegenhanger. Het zijn weer zieke, triestige figuren: kijk maar naar Remus Lupos uit Harry Potter, die net zoals de originele Wolf Man twijfelen over wie of wat ze zijn. Wat zullen we in The Wolverine te zien krijgen? Een twijfelende wolf of een mutant die zich opnieuw herpakt?

The Wolverine draait vanaf 25 juli in de bioscoop, check hier de trailer: