Terwijl wij Europeanen in praatprogramma’s en kranten ruzie maken over kwetsende cartoons wordt er in de Arabische wereld lustig op los getekend. Er bestaat een wijdverspreid misverstand dat er in Arabische landen, voornamelijk gestoeld op Islamitische regelgeving, geen ruimte is voor beeldscheppers. De revolutiekoorts, van Marokko tot Qatar, heeft echter een grote groep jonge kunstenaars op de been gebracht die middels pen en penseel hun ongenoegen uiten. Een derde van de bewoners van de Arabische landen is tussen de 15 en 30 jaar oud en in deze groep bevinden zich tal van nieuwe cartoonisten en striptekenaars, waaronder een groot aantal vrouwen. Tijdens de Stripdagen in Haarlem (2&3 juni) zal de tentoonstelling Chouf! Qra! (Kijk! Lees!) in het teken staan van de Arabische beeldverhalencultuur. De tentoonstelling is gebaseerd op een onderzoek van Joost Pollman naar de Arabische stripcultuur, en hier volgt een selectie uit die tentoonstelling. Onze vriend Disko Jan werkte mee aan de Stripdagen en selecteerde voor ons werk van dames met meer ballen dan Cowboy Henk, en gaf er tekst en uitleg bij.

Afbeelding Sara Qaed
 

Op bovenstaande spotprent zien wij het belabberde hoofd van Muammar Kaddafi a.k.a Moammar al-Quadhafi a.k.a. Mo Gadaffi. Daaronder een actuele strip van de Syrische heerser Assad die zich op bloeddorstige wijze vergrijpt aan zijn jonge onderdanen. Het is zonneklaar dat tekenares Sara Qaed haar ongenoegen uitspreekt over het beleid van deze heersers. Tekenen kan gevaarlijk zijn. Het publiceren in kranten, tijdschriften en pamfletten kan snel tot vingerbrekende agenten leiden. De 21-jarige Quad omzeilt de oude media en daarmee de oude orde door met regelmaat op Facebook en eigen blog haar prenten te plaatsen. Haar werk is daardoor voor veel jeugd in de Arabische wereld een toonbeeld van verzet.

Afbeelding Zeina Abirached
 

Zeina Abirached is in Libanon wat Jan Kruis,  Peter van Straaten en Jean-Marc van Tol zijn voor Nederland. Zeina is in tegenstelling tot bovengenoemde figuren ook nog een vrouw en tevens de bekendste Libanese striptekenaar. Libanon en de stad Beirut zijn getekend door de oorlog en bizarre tegenstellingen.  In Nederland is haar grafische roman Zwaluwenspel , over de voormalige burgeroorlog in haar land, onlangs verschenen.

Afbeeldingen Gihen ben Mahmoud

Toch kunnen deze tekenaars zich niet altijd de vrijheid permitteren die gewenst is voor het uiten van hun ideeën. Dit heeft Gihèn ben Mahmoud ook doen vertrekken uit haar geboorteland Tunesië. Haar werk bestaat uit sterk geëmancipeerde vrouwen die, hoe krom het ook klinkt, hun mannetje staan. Zij geven ombekommerd toe aan hun erotische verlangens en verschuilen zich niet achter zwarte doeken. Ondanks haar dissidentenbestaan is zij nog erg begaan met de rechten van vrouwen in haar thuisland. Ze ziet dat het vertrek van de despoot Ben Ali ook nieuwe conservatieven krachten heeft voortgebracht die de verworven vrijheden van de vrouw snel willen terugdringen. Haar zelfverzekerde vrouwelijke hoofdfiguren kunnen dan ook gezien worden als heldhaftige actiehelden die in haar verhalen de strijd blijven aangaan met de heersende machocultuur.

In opdracht van kennisinstituut Forum heeft Joost Pollmann de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar de Arabische stripcultuur, zijn bevindingen zijn gebundeld in het boek Chouf! Qra!. De gelijknamige tentoonstelling is tijdens Stripdagen Haarlem te zien in Galerie 37 te Haarlem, in oktober en november verhuist de expositie naar het Persmuseum in Amsterdam.