Als je een willekeurig neurologisch onderzoek openslaat, is de kans groot dat de zebravis erin genoemd wordt. Of het nu gaat om hoe gedachten eruitzien, het in kaart brengen van een heel brein in actie, of zelfs het testen van neuro-stimulerende medicijnen: het zebravisje wordt er allemaal voor gebruikt. Waarom zijn de kleine zebravisjes (Danio rerio) zo’n populair onderzoeksonderwerp geworden?

De bovenstaande video van het Wellcome Trust Sanger Instituut in de UK legt duidelijk uit hoe het komt dat zebravissen de supermodellen van de biologie zijn geworden. Ze hebben veel fysieke kenmerken die ze aantrekkelijk maken voor onderzoek: ze hebben weinig zorg nodig, planten zich snel voort en hun doorzichtige eitjes ontwikkelen zich buiten het lichaam van de moeder, wat het makkelijker maakt om hun groei te volgen.

Er wordt ook al meer dan tien jaar onderzoek gedaan naar de genoom van de zebravis. De eerste sequentiepogingen begonnen in 2001, en een paar dagen geleden werd er een nieuwe versie van het referentiegenoom gepubliceerd in Nature. In een begeleidend artikel geeft Ewen Calloway aan waarom het zo belangrijk is om de genoom van een klein tropisch visje te sequencen: zebravissen hebben “meer dan 26.000 proteïne-producerende genen”, wat het hoogste aantal is van alle gewervelde dieren die tot nu toe gesequencet zijn. 

Een vrouwelijk zebravisje, via Wikipedia

De nieuwste versie van het genoom werd gesequencet door het team van Derek Stemple, de onderzoeker van het Sanger Instituut die te zien is in de video. Zoals Calloway ook schrijft, ontdekte Stemple’s team dat “voor ongeveer 70% van de menselijke genen een equivalent kan worden gevonden in de zebravis—en zelfs rond de 80% als het gaat om de menselijke genen die betrokken zijn bij ziektes.”

Hoewel een Google Scholar-zoekopdracht naar Danio rerioeen enorme hoeveelheid artikelen oplevert, van oogontwikkelingsstudiestot toxicologisch onderzoek, is het de rol van het zebravisje als basis voor genetisch onderzoek die het opmerkelijkst is. Als we in de toekomst willen profiteren van genetische behandelingen (of het nou gerichte medicatie, gentherapie of gewoon betere medicijnen zijn), dan moeten we eerst begrijpen hoe ons eigen genoom werkt. En de kans is groot dat we, als we daar uiteindelijk achterkomen, dat aan het zebravisje (en briljante wetenschappers als Stemple) te danken zullen hebben.

@derektmead